Μετάβαση στο περιεχόμενο
Υγεία

Καρκίνος παχέος εντέρου: συχνότητα, παράγοντες κινδύνου, συμπτώματα και προληπτικός έλεγχος

Τι δείχνουν τα στοιχεία ΠΟΥ και IARC για τη συχνότητα της νόσου στην Ελλάδα και τον κόσμο, ποια συμπτώματα χρειάζονται αξιολόγηση και πώς λειτουργούν το FIT και η κολονοσκόπηση.

Καρκίνος παχέος εντέρου: συχνότητα, παράγοντες κινδύνου, συμπτώματα και προληπτικός έλεγχος

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού είναι από τους συχνότερους καρκίνους διεθνώς και αποτελεί σημαντική αιτία θανάτου από νεοπλασματική νόσο. Στην Ελλάδα, οι εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) τον τοποθετούν ψηλά τόσο σε νέα περιστατικά όσο και σε θανάτους. Το κείμενο συγκεντρώνει τα βασικά στοιχεία από ιατρικές και επίσημες πηγές.

Πόσο συχνός είναι

Σύμφωνα με το δελτίο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), το 2022 διαγνώστηκαν παγκοσμίως περίπου 1,9 εκατομμύρια νέα περιστατικά και καταγράφηκαν πάνω από 900.000 θάνατοι. Είναι ο τρίτος συχνότερος καρκίνος και η δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο. Η επίπτωση είναι υψηλότερη στην Ευρώπη και στην Αυστραλία/Νέα Ζηλανδία, ενώ η θνησιμότητα είναι υψηλότερη στην Ανατολική Ευρώπη. Σε πολλές χώρες υψηλού εισοδήματος τα ποσοστά έχουν μειωθεί, κυρίως χάρη στην έγκαιρη ανίχνευση.

Για την Ελλάδα, οι εκτιμήσεις Globocan του IARC για το 2024 αναφέρουν 7.147 νέα περιστατικά, δηλαδή 11,2% όλων των νέων διαγνώσεων καρκίνου, και 3.503 θανάτους, ποσοστό 11,0% των θανάτων από καρκίνο. Ο αριθμός των ανθρώπων που ζούσαν το 2024 έως πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση εκτιμάται σε 22.230. Με βάση αυτά τα στοιχεία ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού βρίσκεται στην τέταρτη θέση ως προς τη συχνότητα και στη δεύτερη ως προς τη θνησιμότητα. Συχνά διαβάζεται ότι είναι «ο δεύτερος συχνότερος καρκίνος στην Ελλάδα»· η διατύπωση αυτή δεν προκύπτει από τις συγκεκριμένες εκτιμήσεις. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με στοιχεία του Κοινού Κέντρου Ερευνών που παρουσιάζονται από το ΕΚΠΑ, ανήκει στους τρεις συχνότερους καρκίνους, μαζί με τον καρκίνο του μαστού και του προστάτη, και προκαλεί το 12,3% των θανάτων από καρκίνο, μετά τον καρκίνο του πνεύμονα.

Παράγοντες κινδύνου

Ο ΠΟΥ αναφέρει ως παράγοντες κινδύνου:

  • διατροφή πλούσια σε επεξεργασμένο και κόκκινο κρέας και φτωχή σε φρούτα και λαχανικά,
  • σωματική αδράνεια, υπέρβαρο και παχυσαρκία,
  • κάπνισμα και κατανάλωση αλκοόλ,
  • οικογενειακό ιστορικό ή κληρονομικά σύνδρομα, όπως το σύνδρομο Lynch και η οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση,
  • προσωπικό ιστορικό της νόσου ή ορισμένων πολυπόδων,
  • ηλικία, καθώς ο κίνδυνος αυξάνεται αισθητά μετά τα 50.

Το ενημερωτικό υλικό του ΕΚΠΑ προσθέτει στους μη τροποποιήσιμους παράγοντες τη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου και τα αδενωματώδη πολύποδα, ενώ στους τροποποιήσιμους περιλαμβάνει και τον διαβήτη τύπου 2. Ο ΠΟΥ σημειώνει επίσης ότι σε ορισμένες χώρες καταγράφεται αύξηση περιστατικών σε ενήλικες 30–50 ετών.

Συμπτώματα που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση

Η νόσος συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα ή προκαλεί ήπια στα πρώιμα στάδια, όπως επισημαίνει ο ΠΟΥ. Όταν εμφανίζονται, μπορεί να περιλαμβάνουν:

  • αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου,
  • αίμα στα κόπρανα,
  • επίμονο κοιλιακό άλγος ή φούσκωμα,
  • ανεξήγητη απώλεια βάρους,
  • επίμονη κόπωση και σιδηροπενική αναιμία.

Τα συμπτώματα αυτά δεν είναι ειδικά για καρκίνο και μπορεί να οφείλονται σε άλλες αιτίες, αλλά απαιτούν ιατρική διερεύνηση, ακόμη και μετά από αρνητικό τεστ.

Προσυμπτωματικός έλεγχος: FIT και κολονοσκόπηση

Η εξέταση FIT ανιχνεύει μικροσκοπικές ποσότητες αίματος στα κόπρανα. Γίνεται με δείγμα στο σπίτι και δίνει αποτέλεσμα μέσα σε λίγα λεπτά. Αν είναι θετική, ακολουθεί κολονοσκόπηση. Σύμφωνα με το ΕΚΠΑ και το CNN Greece, οι ευρωπαϊκές συστάσεις προβλέπουν οργανωμένο πληθυσμιακό έλεγχο με FIT σε ασυμπτωματικούς ενήλικες 50–69 ετών μέσου κινδύνου, με επανάληψη κάθε ένα έως τρία χρόνια. Η κολονοσκόπηση, ως εξέταση ελέγχου στο γενικό πληθυσμό, επαναλαμβάνεται συνήθως ανά 5–10 χρόνια και ξεκινά στα 45–50, ενώ όσοι έχουν οικογενειακό ιστορικό ή γενετική προδιάθεση ξεκινούν νωρίτερα, κατόπιν ιατρικής συμβουλής. Η κολονοσκόπηση μπορεί να εντοπίσει και να αφαιρέσει πολύποδες πριν εξελιχθούν.

Τι μπορεί να κάνει ο καθένας

Ως μέτρα πρόληψης ο ΠΟΥ αναφέρει τη διατροφή πλούσια σε φρούτα και λαχανικά, την αποφυγή του καπνίσματος, τη σωματική δραστηριότητα, τη διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους και τον περιορισμό του αλκοόλ. Στην Ελλάδα, το εθνικό πρόγραμμα «Προλαμβάνω» προσφέρει δωρεάν self-test σε άτομα 50–69 ετών.

Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά τη συμβουλή γιατρού. Για συμπτώματα ή απορίες σχετικά με τον προληπτικό έλεγχο, απευθυνθείτε σε γιατρό.

Όλα τα άρθρα
Υγεία

Chatbots τεχνητής νοημοσύνης και μοναξιά: τι δείχνουν οι νέες μελέτες για νέους ανθρώπους

Έρευνα της Gallup σε 16 χώρες, μελέτη του Ουισκόνσιν-Μάντισον και μελέτη στο Frontiers in Psychology εξετάζουν τη σχέση chatbots και μοναξιάς, με σαφείς επιφυλάξεις για την αιτιότητα.

5' ανάγνωση
Υγεία

ΕΟΔΥ: 233 νέες εισαγωγές με COVID-19 την εβδομάδα 9–15 Νοεμβρίου, ένας θάνατος από γρίπη

Η εβδομαδιαία έκθεση του ΕΟΔΥ για τους αναπνευστικούς ιούς: αύξηση των εισαγωγών COVID-19, θετικότητα γρίπης πάνω από 10%, πολύ χαμηλή δραστηριότητα RSV και οι εμβολιαστικές συστάσεις.

3' ανάγνωση

Περισσότερα από Υγεία

Αφήστε ένα σχόλιο

Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία είναι επισημασμένα *

Newsletter

Οι ειδήσεις της ημέρας, κάθε πρωί στο email σας

Θα λάβετε email για να διαλέξετε τις κατηγορίες και τα θέματα που σας ενδιαφέρουν, χωρίς κωδικό. Με την εγγραφή σας συμφωνείτε με την Πολιτική Απορρήτου. Μπορείτε να απεγγραφείτε ανά πάσα στιγμή.