Το εθνικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου «Προλαμβάνω» περιλαμβάνει δωρεάν εξέταση για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, με στόχο τον εντοπισμό της νόσου πριν εμφανίσει συμπτώματα. Παρακάτω συνοψίζονται οι δικαιούχοι, τα βήματα συμμετοχής και τα στοιχεία συμμετοχής που έχουν δημοσιοποιηθεί.
Ποιοι δικαιούνται και ποια εξέταση γίνεται
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του προγράμματος, το τμήμα για το παχύ έντερο απευθύνεται σε άνδρες και γυναίκες ηλικίας 50 έως 69 ετών, οι οποίοι διαθέτουν ΑΜΚΑ, ασφαλισμένοι ή ανασφάλιστοι. Εξαιρούνται όσοι έχουν ήδη διάγνωση αδενωματωδών πολυπόδων, καρκίνου παχέος εντέρου, φλεγμονώδους νόσου του εντέρου, συνδρόμου Lynch, οικογενούς αδενωματώδους πολυποδίασης ή κληρονομικού καρκίνου του εντέρου.
Η εξέταση πρώτης γραμμής είναι ένα αυτοδιαγνωστικό τεστ (self-test) που γίνεται στο σπίτι και ανιχνεύει μικροσκοπικές ποσότητες αίματος στα κόπρανα. Πρόκειται για το τεστ FIT, που δίνει αποτέλεσμα μέσα σε λίγα λεπτά. Αν το αποτέλεσμα είναι θετικό, ακολουθεί επίσκεψη σε γαστρεντερολόγο και, κατά την κρίση του, κολονοσκόπηση. Το θετικό τεστ δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνο, καθώς το αίμα στα κόπρανα μπορεί να έχει και άλλες αιτίες, γι' αυτό απαιτείται ιατρική διερεύνηση. Αρνητικό αποτέλεσμα δεν αποκλείει πλήρως τη νόσο, αφού ορισμένοι όγκοι δεν αιμορραγούν συστηματικά.
Πώς συμμετέχει κανείς
Το πρόγραμμα ξεκίνησε στην πράξη την Παρασκευή 11 Οκτωβρίου 2024, όταν άρχισε η αποστολή μηνυμάτων SMS σε περίπου 2,8 εκατομμύρια δικαιούχους ηλικίας 50–69 ετών. Η ειδοποίηση ισχύει για τέσσερις μήνες. Η αποστολή ανακοινώθηκε από το υπουργείο Υγείας, και ο υφυπουργός Ειρήνη Αγαπηδάκη κάλεσε τους παραλήπτες να μην αγνοήσουν το μήνυμα.
- Όσοι έχουν ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση λαμβάνουν ηλεκτρονικό παραπεμπτικό για τις δωρεάν εξετάσεις.
- Όσοι δεν έχουν, μπορούν να απευθυνθούν σε οποιοδήποτε συνεργαζόμενο φαρμακείο ή κέντρο διενέργειας εξετάσεων και να παραλάβουν το τεστ με τον ΑΜΚΑ τους, χωρίς συνταγή και χωρίς επιβάρυνση.
- Τα συνεργαζόμενα φαρμακεία και κέντρα αναζητούνται στον ιστότοπο colon.gov.gr.
Δωρεάν παρέχονται το τεστ, η επίσκεψη σε συνεργαζόμενο γαστρεντερολόγο ή ενδοσκόπο σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος, το καθαρτικό και η διαγνωστική κολονοσκόπηση (εφόσον τη συστήσει ο γιατρός), η αφαίρεση ευρημάτων όπου είναι εφικτό και η βιοψία.
Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα και πώς γίνεται το τεστ
Σύμφωνα με το ενημερωτικό υλικό που δημοσιεύθηκε από το ΕΚΠΑ και μεταφέρθηκε από την iefimerida, το FIT γίνεται με δείγμα κοπράνων, μπορεί να πραγματοποιηθεί στο σπίτι και δίνει αποτέλεσμα σε λίγα λεπτά. Αρνητικό αποτέλεσμα σημαίνει ότι δεν βρέθηκε αίμα και δεν απαιτείται άμεση ενέργεια. Θετικό ή ασαφές αποτέλεσμα αντιμετωπίζεται ως θετικό και οδηγεί σε ιατρική αξιολόγηση, συνήθως με κολονοσκόπηση.
Η κολονοσκόπηση χαρακτηρίζεται ήπια επεμβατική εξέταση, κάτι που, όπως σημειώνεται στο ίδιο υλικό, μειώνει τη συμμετοχή σε προγράμματα που τη χρησιμοποιούν ως πρώτη επιλογή. Γι' αυτό το FIT προτείνεται ως πρώτο βήμα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι, όπου υπάρχουν οργανωμένα προγράμματα, ο τακτικός προληπτικός έλεγχος είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος έγκαιρης ανίχνευσης και μπορεί να εντοπίσει και να αφαιρέσει προκαρκινικές βλάβες.
Στοιχεία συμμετοχής και προβλήματα πρόσβασης
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύτηκαν στις 7 Ιουλίου 2025, περισσότεροι από 3,6 εκατομμύρια πολίτες είχαν ολοκληρώσει τις προβλεπόμενες εξετάσεις του συνόλου του «Προλαμβάνω», από περίπου 6 εκατομμύρια δικαιούχους. Για το παχύ έντερο αναφέρθηκαν 858.371 αυτοδιαγνωστικοί έλεγχοι, 29.509 κολονοσκοπήσεις και 11.079 βιοψίες.
Σε εκδήλωση που έγινε στην Πάτρα στις 18 Νοεμβρίου 2026, ο καθηγητής Γαστρεντερολογίας Χρήστος Τριάντος υποστήριξε ότι στην πρώτη φάση του προγράμματος συμμετείχαν λιγότεροι γαστρεντερολόγοι στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, με αποτέλεσμα ορισμένοι με θετικό τεστ να δυσκολεύονται να κλείσουν ραντεβού για κολονοσκόπηση. Όπως ανέφερε, η δεύτερη φάση δεν έχει ξεκινήσει ακόμη, σύμφωνα με το δημοσίευμα της Pelop News.
Ευρωπαϊκές συστάσεις, όπως παρουσιάζονται σε ενημερωτικό υλικό του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, προβλέπουν οργανωμένο πληθυσμιακό έλεγχο με FIT σε ασυμπτωματικούς ενήλικες 50–69 ετών, με επανάληψη κάθε ένα έως τρία χρόνια. Όποιος έχει συμπτώματα, όπως αίμα στα κόπρανα, αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου, ανεξήγητη απώλεια βάρους ή κοιλιακό άλγος, ή οικογενειακό ιστορικό, δεν πρέπει να περιμένει το πρόγραμμα αλλά να απευθυνθεί σε γιατρό.
Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν υποκαθιστά τη συμβουλή γιατρού. Για συμπτώματα ή απορίες σχετικά με τον προληπτικό έλεγχο, απευθυνθείτε σε γιατρό.











Αφήστε ένα σχόλιο
Η διεύθυνση email σας δεν θα δημοσιευθεί. Τα απαιτούμενα πεδία είναι επισημασμένα *